# Basketbolu nasıl ölçüyoruz

Analizlerimizin ve herkese açık EuroLeague sayfalarımızın arkasındaki yöntemler; MIT Sloan Sports Analytics Conference 2026'da sunduğumuz makaleden başlayarak.

## Makale: Scouting Anyone

*MIT Sloan Sports Analytics Conference 2026 · Basketbol makaleleri*

Pozisyonlar basketbolu her sezon biraz daha az anlatıyor. Ara sıra post-up oynayan ve pick and roll savunan, dışarıdan şut atabilen bir uzun tek bir role ait değildir; yine de alışılmış kümeleme yöntemleri (k-means, hiyerarşik kümeleme) her oyuncuyu tam olarak tek bir gruba koyar ve bu gruplar oyun stilinin gerçek uç noktaları yerine ortalama oyuncunun etrafında toplanır.

*Scouting Anyone: Probabilistic Player Archetypes for Any League*, bir ligdeki uç istatistiksel profilleri bulan **Arketipsel Analiz** (Archetypal Analysis) ile bu uç noktaların her birini gerçek bir oyuncuya bağlayan **Arketipoid Analiz** (Archetypoid Analysis) yöntemlerini kullanır. Ardından her oyuncu-sezon-takım, tek bir etiketle değil, toplamı %100 olan bir arketip karışımıyla tanımlanır.

Avrupa modeli, 2014-15'ten 2024-25'e kadar yedi ulusal birinci ligin (ACB, LNB, LBA, BBL, BSL, Yunanistan ligi ve ABA Ligi) verisiyle eğitilir ve yalnızca neredeyse her ligde bulunan istatistikleri kullanır: boy, ribaund, asist ve top kaybı oranları, top çalma, blok, kullanım oranı, serbest atış oranı, şut dağılımları ve sayı hacmi. Bir oyuncunun modele girmesi için bir sezonda 300 dakika oynaması gerekir. Arketip sayısı olan sekiz, her arketipin içindeki oyuncuların birbirine daha fazla benzemeyi bıraktığı noktadır.

Sonuç, rakamlarla desteklenmiş bir scout cümlesi gibi okunur: Dylan Osetkowski'nin Unicaja'daki 2023-24 sezonu **%57,0 High Usage Forward**, %23,2 Role Guard, %15,2 3PT Specialist ve %4,5 Defensive Specialist.

Makaleyi MIT Sloan'da okuyun: https://www.sloansportsconference.com/research-papers/scouting-anyone-probabilistic-player-archetypes-for-any-league

## Arketipten karara: Howard örneği

Makaledeki vaka çalışması, modeli 2024-25 EuroLeague verisiyle (249 oyuncu-sezon) yeniden eğitir. Markus Howard **%72 Shooter Specialist** çıktı, ligdeki en yüksek tek arketip yoğunluklarından biri; Baskonia ise o sahadayken Net Rating'de −7,0, kenardayken +3,0 idi.

Farkı arketipler açıklıyor. Dakikalarının %57'si Traditional Center, Mid-Range Specialist ve High Volume Scorer oyuncularının yanında geçti; bunlar alanı daraltan roller. Yüksek hacimli şutörlerin işe yaramasını sağlayan roller olan 3&D Wing, Stretch 4 ve Rolling Big ise sürenin yalnızca %22'sini onunla paylaştı. En sık birlikte oynadığı üç takım arkadaşıyla kurduğu her ikilinin net reytingi negatifti. Takımlarını gerçekten yukarı taşıyan sekiz Shooter Specialist ile kıyaslandığında, vaka kadrodaki iki eksiğe işaret ediyor: rotasyon seviyesinde bir Stretch 4 ve daha fazla 3&D wing dakikası.

Sorun oyuncu değildi; çevresindeki ekosistemdi. Yöntem tam olarak bu tür bir yanıtı vermek için kuruldu.

## Oyuncu arketipi nedir?

Oyuncu arketipi, bir ligdeki uç istatistik profillerinden biridir: yüksek hacimli skorer ya da üçlük uzmanı gibi bir oyun tarzının en saf hali. Modelimizde bir oyuncuya tek bir etiket verilmez: her sezonu, toplamı %100 eden bir arketip karışımı olarak tanımlanır ve model her lig için ayrı kurulur.

## Sekiz EuroLeague arketipi (2024-25)

- **Shooter Specialist**: Topsuz oynayan elit çevre şutörü: üçlüklerin yüksek payı, çok sayıda catch-and-shoot (spot-up), az kendi yarattığı şut.
- **3&D Wing**: İki yönlü çevre oyuncusu: orta düzeyde üçlük hacmi, yüksek top çalma oranı, düşük yaratıcılık ve savunmada çok yönlülük.
- **Lead Guard**: Önce pas düşünen oyun kurucu: çok yüksek asist oranı, yüksek top kaybı oranı, düşük sayı hacmi ve yoğun pick-and-roll kullanımı.
- **Mid-Range Specialist**: Orta mesafe oyunu olan içeri dalan oyuncu: üçlük çizgisi içinde verimli, az üçlük, pull-up ağırlıklı.
- **Traditional Center**: İç bölgede bitirici ve pota koruyucu: en uzun oyuncular, yüksek blok ve hücum ribaundu oranları, post-up ve tip-in, az üçlük.
- **High Volume Scorer**: Her seviyeden sayı tehdidi: yüksek kullanım, 100 hücum başına yüksek sayı ve dengeli şut profili.
- **Stretch 4**: Sahayı açan uzun: orta düzeyde boyla köşe üçlükleri ve pick-and-pop.
- **Rolling Big**: Dikey tehdit: perdeden sonra potaya koşan (roll) oyuncu ve tip-in, pota altında güçlü bitiricilik, alley-oop'lar, neredeyse hiç dış şut yok.

Her lig, kendi verisiyle kurulan kendi taksonomisine sahiptir; bu yüzden etiketler bir organizasyondan diğerine değişir.

## Her aracın arkasındaki yöntem

- [**Archetypes**](https://www.clutchdata.net/tr/solutions/archetypes): Makalenin yöntemi, her lig ve her sezon için ayrı çalıştırılır. İki oyuncu arasındaki benzerlik, arketip karışımları arasındaki mesafedir; bir kulübün kaybetmek üzere olduğu oyuncu gibi kimin oynadığını bu şekilde buluyoruz.
- [**Player Projection**](https://www.clutchdata.net/tr/solutions/player-projection): Bir oyuncunun 40 dakika başına üretimini hedef lige yansıtır; rol ve süreye göre düzeltilir, her istatistik için 10. ile 90. yüzdelik dilim arasındaki aralık ve bir güven etiketi verilir. Aralık, rakam kadar önemlidir: projeksiyona ne kadar güvenilebileceğini söyler.
- [**Expected Points**](https://www.clutchdata.net/tr/solutions/expected-points): Her şut, konumu, mesafesi ve türüne göre bir beklenen değer (xPPS) alır. Gerçekte atılan sayıyla karşılaştırıldığında şut kalitesini isabetten ayırır. 20'den az şut olan bölgeler ve 15'ten az hücum olan oyun tipleri düşük güvenilirlikli olarak işaretlenir.
- [**Lineup On/Off**](https://www.clutchdata.net/tr/solutions/lineup-on-off): Her oyuncu, ikili ve üçlü için sahadayken ve kenardayken reytingler; play-by-play verisinden hücum hücum sayılır. Clutch time, garbage time, iç saha ya da deplasman ve son N maç, aynı veri üzerindeki filtrelerdir.
- [**Clutch Data Score**](https://www.clutchdata.net/tr/solutions/clutch-data-score): Verimli hücum üretimi artı on/off verisinden savunmada kurtarılan sayılar; tek bir ölçekte ve sezon boyunca birikimli. [EuroLeague MVP sıralamamızı](https://www.clutchdata.net/tr/euroleague/mvp-race) belirler.

## Veri ve kurallar

- **Hücumlar**: Play-by-play verisi olan her yerde tahmin edilmez, sayılır. Bir hücum şut denemesi, top kaybı ya da serbest atış çizgisine gitmekle biter; hücum ribaundu hücumu sürdürür. Her takımın sayımı kendine aittir.
- **Garbage time**: Verimlilik metriklerinde varsayılan olarak hariç tutulur. Bir maç, 30. dakikadan itibaren 20 sayı, 35. dakikadan itibaren 15 sayı ya da 38. dakikadan itibaren 10 sayı farkla garbage time'a girer. [EuroLeague net rating](https://www.clutchdata.net/tr/euroleague/net-rating) sayfası bu kuralı uygular.
- **Clutch time**: Dördüncü çeyreğin son beş dakikası ve tüm uzatmalar, skor farkı beş sayı ya da daha az iken.
- **Örneklemler**: Her model ve sıralamada asgari dakika ya da deneme sayısı; küçük örneklemler gösterildikleri her yerde işaretlenir.
- **Her lig kendi koşullarında**: Veri elverdiği ölçüde modeller her lig için ayrı kurulur; böylece bir değer, o organizasyonda ne anlama geliyorsa onu ifade eder.
- **Puan durumunda eşitlik**: EuroLeague Yönetmeliği'nin 19. maddesini yazıldığı gibi uygularız: ikili averaj ancak eşit takımların hepsi birbiriyle iki kez oynadığında devreye girer, o zamana kadar genel averaj belirleyicidir. [EuroLeague puan durumu](https://www.clutchdata.net/tr/euroleague/standings) mevcut her eşitliği açıklar.

---

Clutch Data · basketball analytics consultancy · info@clutchdata.net · https://www.clutchdata.net/tr/methodology