Γλωσσάρι στατιστικής ανάλυσης στο μπάσκετ

Πώς υπολογίζονται οι κατοχές;

Η σειρά μιας ομάδας με την μπάλα. Τελειώνει με προσπάθεια σουτ, λάθος ή βολές· ένα επιθετικό ριμπάουντ συνεχίζει την ίδια κατοχή. Οι δύο ομάδες έχουν σχεδόν τον ίδιο αριθμό κατοχών σε έναν αγώνα, οπότε τα νούμερα ανά κατοχή συγκρίνουν τις ομάδες δίκαια, ενώ τα νούμερα ανά αγώνα ευνοούν τον γρήγορο ρυθμό.

ΤύποςFGA − ORB + TOV + 0,44 × FTA

Ο όρος 0,44 × FTA εκτιμά τις σειρές βολών από το box score. Εμείς μετράμε τις πραγματικές σειρές από το play-by-play.

Ρυθμός (Pace)

Κατοχές ανά 40 λεπτά. Μια γρήγορη ομάδα δεν έχει καλύτερη επίθεση, μόνο περισσότερες ευκαιρίες· γι' αυτό αξιολογούμε επίθεση και άμυνα ανά 100 κατοχές.

Τύπος40 × κατοχές / λεπτά αγώνα

Τύπος του επιθετικού rating (ORtg)

Πόντοι που σημειώνει μια ομάδα ανά 100 κατοχές. Το πιο καθαρό μέτρο για το πόσο καλή είναι μια επίθεση, επειδή αφαιρεί τον ρυθμό.

Τύπος100 × πόντοι / κατοχές

Αμυντικό rating (Defensive Rating, DRtg)

Πόντοι που δέχεται μια ομάδα ανά 100 κατοχές του αντιπάλου. Όσο χαμηλότερο, τόσο καλύτερα.

Τύπος100 × πόντοι αντιπάλου / κατοχές αντιπάλου

Τι είναι το net rating;

Επιθετικό μείον αμυντικό rating: κατά πόσους πόντους ξεπερνά μια ομάδα τους αντιπάλους της κάθε 100 κατοχές. Μια ομάδα με +10 είναι δέκα πόντους καλύτερη ανά 100 κατοχές. Σε ένα μικρό διάστημα λέει περισσότερα για το πόσο καλή είναι μια ομάδα από το ρεκόρ της, που κρίνεται από λίγους αμφίρροπους αγώνες.

ΤύποςORtg − DRtg

Αποτελεσματικό ποσοστό εντός πεδιάς (eFG%)

Το ποσοστό εντός πεδιάς με κάθε εύστοχο τρίποντο να μετρά όσο ενάμισι εύστοχο δίποντο, αφού αξίζει 50% περισσότερο. Μια ομάδα που σουτάρει μόνο δίποντα με 50% και μια που σουτάρει μόνο τρίποντα με 33,3% έχουν και οι δύο eFG% 50%.

Τύπος(FGM + 0,5 × 3PM) / FGA

Πραγματικό ποσοστό ευστοχίας (TS%)

Αποδοτικότητα σκοραρίσματος που περιλαμβάνει τις βολές: πόντοι ανά κατοχή που τελειώνει με σουτ, στην κλίμακα ενός ποσοστού εντός πεδιάς.

ΤύποςPTS / (2 × (FGA + 0,44 × FTA))

Οι τέσσερις παράγοντες (Four factors)

Τα τέσσερα πράγματα που κρίνουν μια κατοχή, κατά τον Dean Oliver: σουτ (eFG%), λάθη (TOV%), επιθετικό ριμπάουντ (ORB%) και βολές (FT rate). Ο καθένας έχει επιθετική και αμυντική πλευρά. Οι δικοί μας αμυντικοί πόντοι που γλιτώνει ο παίκτης βασίζονται σε τρεις από αυτούς.

ΤύποςTOV% = TOV / κατοχές · ORB% = ORB / (ORB + DRB αντιπάλου) · FT rate = FTA / FGA

Αναμενόμενοι πόντοι ανά σουτ (xPPS)

Πόσο προβλέπει ένα μοντέλο ότι αξίζει ένα σουτ, με βάση τη θέση, την απόσταση και το είδος του. Η σύγκριση των πραγματικών πόντων με το xPPS ξεχωρίζει την ποιότητα του σουτ (παίρνουμε καλά σουτ;) από την ευστοχία (τα βάζουμε;).

ΤύποςΔιαφορά = πραγματικό PPS − xPPS

PIR (Performance Index Rating): τι είναι

Η επίσημη αξιολόγηση παίκτη της Euroleague, αυτή που εμφανίζεται σε κάθε box score. Προσθέτει τις θετικές ενέργειες του box score και αφαιρεί τις αρνητικές, μία προς μία.

Τύπος(PTS + REB + AST + STL + BLK + κερδισμένα φάουλ) − (άστοχα σουτ + άστοχες βολές + TOV + μπλοκ που δέχτηκε + φάουλ)

Παράδειγμα Elijah Bryant, Hapoel Tel Aviv 102–98 Real Madrid, 3η αγωνιστική 2026-27: 22 πόντοι, 13 ριμπάουντ, 7 ασίστ, 1 κλέψιμο και 9 κερδισμένα φάουλ (+52), μείον 8 άστοχα σουτ, 2 άστοχες βολές, 1 λάθος και 1 φάουλ (−12). PIR 40.

PIR και Clutch Data Score Το PIR ελάχιστα επιβραβεύει την αποδοτικότητα: ένα άστοχο σουτ αφαιρεί έναν πόντο και ένα εύστοχο δίποντο προσθέτει δύο, οπότε το 1 στα 3 δίποντα βγαίνει μηδέν. Η άμυνα μετρά μόνο μέσα από κλεψίματα, μπλοκ και ριμπάουντ. Το CDS σταθμίζει τους πόντους με την αποδοτικότητα και μετρά την άμυνα με το on/off, γι' αυτό οι δύο κατατάξεις μπορεί να διαφέρουν.

Ποσοστό χρήσης (USG%)

Το ποσοστό των κατοχών της ομάδας που τελειώνει ένας παίκτης, με σουτ, βολές ή λάθος, όσο είναι στο παρκέ. Μετρά τον ρόλο, όχι την ποιότητα: ένας παίκτης με υψηλό usage σηκώνει το βάρος της επίθεσης, αποδοτικά ή όχι.

ΤύποςΠαίκτης (FGA + σειρές βολών + TOV) / κατοχές ομάδας, με τον παίκτη στο παρκέ

On/off

Τα ratings της ομάδας με έναν παίκτη στο παρκέ έναντι του ίδιου στον πάγκο. Αποτυπώνει ό,τι χάνει το box score, όπως οι χώροι, τα σκριν και οι βοήθειες στην άμυνα, αλλά κουβαλά και το ποιοι παίζουν δίπλα του, γι' αυτό το διαβάζουμε και για δίδυμα και τριάδες.

Παράδειγμα Baskonia 2024-25: −7,0 Net Rating με τον Markus Howard στο παρκέ και +3,0 με εκείνον στον πάγκο, διαφορά 10 πόντων ανά 100 κατοχές. Τα αρχέτυπα των συμπαικτών του εξηγούν το μεγαλύτερο μέρος της.

Αρχέτυπο παίκτη

Ένα ακραίο στυλ παιχνιδιού που εντοπίζεται στα δεδομένα ενός πρωταθλήματος, όπως ο Shooter Specialist ή ο Rolling Big. Ένας παίκτης περιγράφεται ως μείγμα αρχετύπων που αθροίζει 100%, όχι ως μία ετικέτα, οπότε ένας γκαρντ μπορεί την ίδια σεζόν να είναι κατά το ήμισυ High Volume Scorer και κατά ένα τρίτο 3&D Wing.

Παράδειγμα Dylan Osetkowski, Unicaja 2023-24: 57,0% High Usage Forward, 23,2% Role Guard, 15,2% 3PT Specialist, 4,5% Defensive Specialist.

Εύρος πρόβλεψης

Από το 10ο έως το 90ό εκατοστημόριο ενός προβλεπόμενου στατιστικού: σε οκτώ περιπτώσεις στις δέκα ο πραγματικός αριθμός πρέπει να πέσει μέσα σε αυτό. Ένα στενό εύρος σημαίνει αξιόπιστη πρόβλεψη· ένα ευρύ σημαίνει ότι το πρωτάθλημα προορισμού είναι δύσκολο να διαβαστεί από το τωρινό πρωτάθλημα του παίκτη.

Garbage time

Τα λεπτά ενός αγώνα που έχει ήδη κριθεί, όταν αδειάζουν οι πάγκοι και αλλάζει η ένταση. Αν μείνουν εκτός, οι μεγάλες διαφορές δεν αλλοιώνουν την αποδοτικότητα. Στα δεδομένα μας ένας αγώνας είναι σε garbage time με διαφορά 20 πόντων ή περισσότερο από το 30ό λεπτό, 15 από το 35ο ή 10 από το 38ο.

Clutch time

Τα τελευταία πέντε λεπτά της τέταρτης περιόδου και κάθε παράταση, με το σκορ σε απόσταση έως πέντε πόντων. Τέτοιες κατοχές είναι λίγες σε κάθε αγώνα, οπότε τα νούμερα στο clutch χρειάζονται πολλούς αγώνες πριν σημαίνουν κάτι.

Clutch Data Score (CDS)

Η δική μας αξιολόγηση παίκτη σε έναν αριθμό: αποδοτική επιθετική παραγωγή συν αμυντικοί πόντοι που γλιτώνει, σε μία κλίμακα και αθροιστικά για όλη τη σεζόν.

ΤύποςCDS = EOP + DPS

Αποδοτική επιθετική παραγωγή (EOP)

Πόντοι και ασίστ σταθμισμένα με την επιθετική αποδοτικότητα, με την κλίμακα προσαρμοσμένη ώστε το σύνολο του πρωταθλήματος να ισούται με τους πόντους του. Οι ασίστ μετρούν περισσότερο όταν οδηγούν σε εύστοχο σουτ σε απόσταση έως 1,5 μ. από το καλάθι.

Τύπος(συντελεστής AST × AST + PTS) × OE, με συντελεστή AST = 2 × το ποσοστό των ασίστ σε εύστοχα σουτ έως 1,5 μ.

Αμυντικοί πόντοι που γλιτώνει (DPS)

Η άμυνα μέσα από το on/off: η μεταβολή στο eFG%, στο ποσοστό επιθετικών ριμπάουντ και στο ποσοστό λαθών του αντιπάλου με τον παίκτη στο παρκέ έναντι του πάγκου, μετατρεπόμενη σε επιτυχημένες αμυντικές κατοχές και υπολογισμένη στους αγώνες που αγωνίστηκε. Αρνητικό όταν οι αντίπαλοι αποδίδουν καλύτερα με τον παίκτη στο γήπεδο.

Τύπος2 × επιπλέον επιτυχημένες αμυντικές κατοχές

Επιθετική αποδοτικότητα (OE)

Το ποσοστό των κατοχών που τελειώνει ένας παίκτης και καταλήγουν σε εύστοχο σουτ ή ασίστ. Μπορεί να ξεπεράσει το 1,00 όταν ένας παίκτης έχει περισσότερα επιθετικά ριμπάουντ από σουτ.

Τύπος(FGM + AST) / (FGA − ORB + AST + TOV)