Basketbolu nasıl ölçüyoruz

Analizlerimizin ve herkese açık EuroLeague sayfalarımızın arkasındaki yöntemler; MIT Sloan Sports Analytics Conference 2026'da sunduğumuz makaleden başlayarak.

Arketipten karara: Howard örneği

Makaledeki vaka çalışması, modeli 2024-25 EuroLeague verisiyle (249 oyuncu-sezon) yeniden eğitir. Markus Howard %72 Shooter Specialist çıktı, ligdeki en yüksek tek arketip yoğunluklarından biri; Baskonia ise o sahadayken Net Rating'de −7,0, kenardayken +3,0 idi.

Farkı arketipler açıklıyor. Dakikalarının %57'si Traditional Center, Mid-Range Specialist ve High Volume Scorer oyuncularının yanında geçti; bunlar alanı daraltan roller. Yüksek hacimli şutörlerin işe yaramasını sağlayan roller olan 3&D Wing, Stretch 4 ve Rolling Big ise sürenin yalnızca %22'sini onunla paylaştı. En sık birlikte oynadığı üç takım arkadaşıyla kurduğu her ikilinin net reytingi negatifti. Takımlarını gerçekten yukarı taşıyan sekiz Shooter Specialist ile kıyaslandığında, vaka kadrodaki iki eksiğe işaret ediyor: rotasyon seviyesinde bir Stretch 4 ve daha fazla 3&D wing dakikası.

Sorun oyuncu değildi; çevresindeki ekosistemdi. Yöntem tam olarak bu tür bir yanıtı vermek için kuruldu.

Oyuncu arketipi nedir?

Oyuncu arketipi, bir ligdeki uç istatistik profillerinden biridir: yüksek hacimli skorer ya da üçlük uzmanı gibi bir oyun tarzının en saf hali. Modelimizde bir oyuncuya tek bir etiket verilmez: her sezonu, toplamı %100 eden bir arketip karışımı olarak tanımlanır ve model her lig için ayrı kurulur.

Sekiz EuroLeague arketipi (2024-25)

Shooter Specialist

Topsuz oynayan elit çevre şutörü: üçlüklerin yüksek payı, çok sayıda catch-and-shoot (spot-up), az kendi yarattığı şut.

3&D Wing

İki yönlü çevre oyuncusu: orta düzeyde üçlük hacmi, yüksek top çalma oranı, düşük yaratıcılık ve savunmada çok yönlülük.

Lead Guard

Önce pas düşünen oyun kurucu: çok yüksek asist oranı, yüksek top kaybı oranı, düşük sayı hacmi ve yoğun pick-and-roll kullanımı.

Mid-Range Specialist

Orta mesafe oyunu olan içeri dalan oyuncu: üçlük çizgisi içinde verimli, az üçlük, pull-up ağırlıklı.

Traditional Center

İç bölgede bitirici ve pota koruyucu: en uzun oyuncular, yüksek blok ve hücum ribaundu oranları, post-up ve tip-in, az üçlük.

High Volume Scorer

Her seviyeden sayı tehdidi: yüksek kullanım, 100 hücum başına yüksek sayı ve dengeli şut profili.

Stretch 4

Sahayı açan uzun: orta düzeyde boyla köşe üçlükleri ve pick-and-pop.

Rolling Big

Dikey tehdit: perdeden sonra potaya koşan (roll) oyuncu ve tip-in, pota altında güçlü bitiricilik, alley-oop'lar, neredeyse hiç dış şut yok.

Her lig, kendi verisiyle kurulan kendi taksonomisine sahiptir; bu yüzden etiketler bir organizasyondan diğerine değişir.

Her aracın arkasındaki yöntem

• Archetypes

  Makalenin yöntemi, her lig ve her sezon için ayrı çalıştırılır. İki oyuncu arasındaki benzerlik, arketip karışımları arasındaki mesafedir; bir kulübün kaybetmek üzere olduğu oyuncu gibi kimin oynadığını bu şekilde buluyoruz.

  Nasıl çalışır →

• Player Projection

  Bir oyuncunun 40 dakika başına üretimini hedef lige yansıtır; rol ve süreye göre düzeltilir, her istatistik için 10. ile 90. yüzdelik dilim arasındaki aralık ve bir güven etiketi verilir. Aralık, rakam kadar önemlidir: projeksiyona ne kadar güvenilebileceğini söyler.

  Nasıl çalışır →

• Expected Points

  Her şut, konumu, mesafesi ve türüne göre bir beklenen değer (xPPS) alır. Gerçekte atılan sayıyla karşılaştırıldığında şut kalitesini isabetten ayırır. 20'den az şut olan bölgeler ve 15'ten az hücum olan oyun tipleri düşük güvenilirlikli olarak işaretlenir.

  Nasıl çalışır →

• Lineup On/Off

  Her oyuncu, ikili ve üçlü için sahadayken ve kenardayken reytingler; play-by-play verisinden hücum hücum sayılır. Clutch time, garbage time, iç saha ya da deplasman ve son N maç, aynı veri üzerindeki filtrelerdir.

  Nasıl çalışır →

• Clutch Data Score

  Verimli hücum üretimi artı on/off verisinden savunmada kurtarılan sayılar; tek bir ölçekte ve sezon boyunca birikimli. EuroLeague MVP sıralamamızı belirler.

  Nasıl çalışır →

Veri ve kurallar

Hücumlar

Play-by-play verisi olan her yerde tahmin edilmez, sayılır. Bir hücum şut denemesi, top kaybı ya da serbest atış çizgisine gitmekle biter; hücum ribaundu hücumu sürdürür. Her takımın sayımı kendine aittir.

Garbage time

Verimlilik metriklerinde varsayılan olarak hariç tutulur. Bir maç, 30. dakikadan itibaren 20 sayı, 35. dakikadan itibaren 15 sayı ya da 38. dakikadan itibaren 10 sayı farkla garbage time'a girer. EuroLeague net rating sayfası bu kuralı uygular.

Clutch time

Dördüncü çeyreğin son beş dakikası ve tüm uzatmalar, skor farkı beş sayı ya da daha az iken.

Örneklemler

Her model ve sıralamada asgari dakika ya da deneme sayısı; küçük örneklemler gösterildikleri her yerde işaretlenir.

Her lig kendi koşullarında

Veri elverdiği ölçüde modeller her lig için ayrı kurulur; böylece bir değer, o organizasyonda ne anlama geliyorsa onu ifade eder.

Puan durumunda eşitlik

EuroLeague Yönetmeliği'nin 19. maddesini yazıldığı gibi uygularız: ikili averaj ancak eşit takımların hepsi birbiriyle iki kez oynadığında devreye girer, o zamana kadar genel averaj belirleyicidir. EuroLeague puan durumu mevcut her eşitliği açıklar.

Bu sayfadaki tüm terimler, formülleriyle birlikte sözlükte →